Những lâu đài nguy nga và nhà thờ lộng lẫy tại Ý hay Pháp là dấu ấn đậm nét của thời kỳ nghệ thuật đỉnh cao châu Âu. Đó là nơi phong cách kiến trúc Baroque xưng hùng xưng bá với vẻ đẹp xa hoa, sự kịch tính và cảm xúc mãnh liệt. Nếu bạn đang muốn tìm hiểu kỹ hơn kiến trúc Baroque là gì cùng những đặc trưng làm nên tên tuổi của trường phái này, hãy cùng khám phá qua bài viết dưới đây.
Kiến trúc Baroque là gì và nguồn gốc hình thành lịch sử
Để hiểu rõ kiến trúc Baroque là gì, trước hết chúng ta cần ngược dòng thời gian trở về nước Ý vào cuối thế kỷ 16. Ban đầu, từ “Baroque” xuất phát từ tiếng Bồ Đào Nha “barroco”, dùng để chỉ những viên ngọc trai có hình dáng xù xì, méo mó và không hoàn hảo. Về sau, thuật ngữ này được giới lý luận dùng để miêu tả một phong cách nghệ thuật phá vỡ mọi quy chuẩn cân đối nghiêm ngặt của thời Phục hưng trước đó.
Khác với sự hài hòa, bình tĩnh và có phần lý tính của Phục hưng, phong cách kiến trúc Baroque ra đời như một làn gió mới tràn đầy năng lượng, kịch tính và giàu cảm xúc. Cuộc cải cách tôn giáo của Giáo hội Công giáo La Mã chính là bệ phóng lớn nhất cho trường phái này. Giáo hội muốn dùng những công trình nhà thờ đồ sộ, lộng lẫy để thu hút tín đồ, thể hiện quyền lực thần thánh và tạo nên sự choáng ngợp ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Từ Ý, phong cách này nhanh chóng lan rộng ra khắp châu Âu như Pháp, Tây Ban Nha, Áo rồi vượt đại dương sang cả châu Mỹ Latinh. Ở mỗi quốc gia, nó lại biến tấu một chút để hợp với văn hóa bản địa, nhưng tinh thần cốt lõi về sự hoành tráng và tráng lệ thì vẫn giữ nguyên.
Những đặc điểm vận hành cốt lõi của phong cách kiến trúc Baroque
Không phải ngẫu nhiên mà người ta chỉ cần nhìn qua là nhận ra ngay một công trình mang phong cách kiến trúc Baroque. Sự vận hành không gian của trường phái này tuân theo những nguyên lý vô cùng độc đáo, tạo nên trải nghiệm thị giác sống động cho bất kỳ ai bước vào.
Sử dụng đường cong và hình elip biến ảo: Kiến trúc sư thời này cực kỳ ghét những đường thẳng tắp nhàm chán. Họ chuộng các vòm cong, mặt đứng gợn sóng, hình elip lồng vào nhau để tạo ra cảm giác không gian đang liên tục chuyển động.
Nghệ thuật chiếu sáng đầy kịch tính: Ánh sáng trong phong cách kiến trúc Baroque không được phân bổ đều. Người ta cố tình thiết kế những khoảng sáng tối tương phản mạnh mẽ (kỹ thuật Chiaroscuro), cho ánh sáng tự nhiên từ trên vòm cao chiếu thẳng xuống các chi tiết quan trọng, tạo cảm giác mờ ảo, linh thiêng.
Sự kết hợp hoàn hảo giữa kiến trúc, hội họa và điêu khắc: Bước vào một công trình Baroque, bạn khó mà phân biệt được đâu là ranh giới giữa bức tường đá và bức tranh vẽ. Các bức điêu khắc như bước ra khỏi mảng tường, còn tranh trần nhà thì tạo hiệu ứng thị giác đánh lừa con mắt, khiến trần nhà như mở ra tới tận bầu trời bao la.
Sự phô trương chi tiết trang trí: Mọi bề mặt đều được lấp đầy bởi các họa tiết chạm khắc mạ vàng, đá cẩm thạch nhiều màu, các bức phù điêu hình thiên thần hay hoa lá rườm rà. Tất cả tạo nên một tổng thể vô cùng đắt đỏ và đập vào mắt người xem sự giàu có bậc nhất.
Sự khác biệt giữa phong cách kiến trúc Baroque và các trường phái khác
Rất nhiều người thường nhầm lẫn khi phân biệt kiến trúc Baroque là gì so với kiến trúc Phục hưng hay Rococo. Dù đều thuộc dòng cổ điển châu Âu, mỗi thời kỳ lại có nét tính cách riêng biệt.
Nếu như kiến trúc Phục hưng đề cao tính hình học, sự cân bằng tuyệt đối và những hàng cột thẳng tắp mang cảm giác bình yên, thì phong cách kiến trúc Baroque lại chọn con đường ngược lại. Baroque xé bỏ tính trật tự đó để thay bằng sự nhộn nhịp, uốn lượn và phóng khoáng. Nó không muốn người ta nhìn vào và khen “đẹp dịu dàng”, mà muốn người ta phải trầm ồ “sao mà hoành tráng thế!”.
Đến giai đoạn sau, Baroque phát triển thành phong cách Rococo. Nếu như Baroque mạnh mẽ, nam tính, u tối và đầy quyền lực thì Rococo lại mang vẻ nữ tính, nhẹ nhàng hơn với các gam màu pastel tươi sáng, các đường nét trang trí mảnh mai như vỏ ốc hay cành hoa nhỏ. Nhìn chung, kiến trúc Baroque vẫn giữ cái tầm vóc đồ sộ hơn hẳn.
Các công trình tiêu biểu mang đậm dấu ấn phong cách kiến trúc Baroque
Muốn cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của trường phái này, không gì tốt hơn việc ngắm nhìn những kiệt tác còn tồn tại mãi với thời gian. Dưới đây là những đại diện xuất sắc nhất:
Quảng trường và Vương cung thánh đường Thánh Phêrô (Vatican): Được thiết kế bởi kiến trúc sư thiên tài Gian Lorenzo Bernini, hàng cột khổng lồ ôm trọn lấy quảng trường như đôi tay mở rộng. Bên trong thánh đường là chiếc mái che Baldacchino bằng đồng cao ngất ngưởng với những cột đồng xoắn quẩy đặc trưng của phong cách kiến trúc Baroque.
Cung điện Versailles (Pháp): Dù mang chút hơi hướng cổ điển Pháp bên ngoài, nhưng không gian bên trong cung điện – tiêu biểu là Phòng Gương (Hall of Mirrors) – chính là đỉnh cao của sự xa hoa. Những tấm gương lớn phản chiếu ánh sáng từ đèn chùm pha lê và vô số chi tiết mạ vàng lấp lánh khiến ai bước vào cũng phải choáng ngợp.
Nhà thờ San Carlo alle Quattro Fontane (Ý): Công trình nhỏ nhắn của Borromini nhưng lại là bài học kinh điển về mặt đứng gợn sóng. Sự kết hợp giữa các hình elip và mảng cong lồi lõm tạo nên một nhịp điệu kiến trúc không đụng hàng.
Tầm ảnh hưởng và giá trị của kiến trúc Baroque trong thời đại ngày nay
Trải qua hàng trăm năm biến động, liệu phong cách kiến trúc Baroque có còn giữ được giá trị hay chỉ còn nằm trong sách vở? Câu trả lời là sức sống của nó vẫn còn rất dẻo dai.
Trong thiết kế nội thất biệt thự hay lâu đài cao cấp hiện đại, người ta vẫn thường xuyên trích dẫn các yếu tố của Baroque. Những đường gờ chỉ mạ vàng, đèn chùm pha lê rủ xuống, hay những bức tranh trần nghệ thuật chính là cách mà các gia chủ đại gia khẳng định đẳng cấp. Dĩ nhiên, để phù hợp với cuộc sống ngày nay, các kiến trúc sư đã giản lược bớt những chi tiết quá rườm rà, chỉ giữ lại cái hồn sang trọng và tinh tế.
Ngoài ra, tư duy kết hợp ánh sáng và không gian mở của Baroque cũng mở đường cho rất nhiều nguyên lý thiết kế hiện đại. Nó dạy cho chúng ta biết cách biến một không gian thô cứng trở nên có hồn và biết kể chuyện thông qua cảm xúc.
Kiến trúc Baroque nổi bật với những đường nét rất cầu kỳ, quy mô đồ sộ và các cách trang trí mang đậm tính nghệ thuật. Các công trình thường gây được các ấn tượng bởi mặt tiền giàu chi tiết, những đường cong mềm mại, mái vòm lớn cùng với hệ thống phù điêu, tượng và hoa văn được chăm chút tỉ mỉ, tạo nên được vẻ đẹp tráng lệ và đầy sức hút.
Kết luận
Qua tin tức tổng hợp 24h có thể thấy, phong cách kiến trúc Baroque không đơn thuần là những mảng tường mạ vàng hay chi tiết chạm trổ cầu kỳ, mà là cả một giai đoạn nghệ thuật thăng hoa đầy cảm xúc. Hiểu rõ kiến trúc Baroque là gì giúp chúng ta thêm trân trọng những di sản vĩ đại của nhân loại. Dù thời gian trôi qua, vẻ đẹp lộng lẫy và kiêu hãnh của Baroque chắc chắn vẫn sẽ tiếp tục làm xiêu lòng những tâm hồn yêu nghệ thuật trên toàn thế giới.
Nguồn: Sưu tầm
